Dlaczego ogólne OC firmy nie chroni przed roszczeniami za naruszenie danych

Dlaczego ogólne OC firmy nie chroni przed roszczeniami za naruszenie danych osobowych?

Prowadzisz firmę i uważasz, że Twoje ogólne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) to kompletna, finansowa tarcza na wszystkie ryzyka? To dobrze, że dbasz o zabezpieczenia, ale ogólne OC firmy nie chroni przed roszczeniami za naruszenie danych osobowych. W dobie RODO, cyberataków i rosnącej świadomości prawnej klientów to poważna luka.

Wiele firm żyje w błogiej nieświadomości, zakładając, że standardowa polisa OC zadziała także przy wycieku danych osobowych. Tymczasem rzeczywistość jest inna – a konsekwencje mogą być druzgocące finansowo i wizerunkowo. Wyciek danych to nie tylko problem techniczny, ale również prawny i biznesowy.

Naruszenie danych osobowych nie ma charakteru tradycyjnej, „namacalnej” szkody. Zwykle nie dochodzi do fizycznego uszkodzenia ciała czy mienia, lecz do nieuprawnionego dostępu, utraty lub ujawnienia informacji. To inne ryzyko niż szkoda na samochodzie klienta czy wypadek z udziałem kuriera.

W tym artykule rozbieramy na czynniki pierwsze, co faktycznie obejmuje zwykłe OC działalności, dlaczego nie zabezpiecza ono roszczeń związanych z danymi osobowymi oraz kiedy i po co potrzebne jest odrębne ubezpieczenie cybernetyczne. Dzięki temu możesz świadomie zaplanować ochronę swojej firmy, zanim pojawi się kryzys.

Co tak naprawdę obejmuje standardowe OC firmy?

Zacznijmy od podstaw, czyli od zakresu, który ma typowe ubezpieczenie OC działalności gospodarczej. Zasadniczo taka polisa ma chronić przed odpowiedzialnością za szkody wyrządzone osobom trzecim w związku z prowadzoną działalnością. Kluczowe jest to, że chodzi głównie o szkody na osobie lub na mieniu.

Przykłady są dość proste i życiowe. Twój pracownik podczas montażu klimatyzacji przypadkowo uszkadza sufit u klienta – wówczas OC pokryje naprawę. Albo kurier, którego zatrudniasz, potrąci pieszego na pasach – polisa sfinansuje koszty leczenia poszkodowanego i ewentualne odszkodowanie. To jest klasyczne, przewidywalne ryzyko.

Standardowe OC zostało zaprojektowane z myślą o świecie fizycznym, a nie cyfrowym. Zdarzenia objęte ochroną są zazwyczaj efektem bezpośredniego działania lub zaniechania, którego konsekwencją jest zniszczenie, uszkodzenie rzeczy albo uszczerbek na zdrowiu. Tu ubezpieczyciele czują się „jak w domu”.

Tymczasem naruszenie danych osobowych to zupełnie inna kategoria. Mówimy o kradzieży, utracie, nieuprawnionym ujawnieniu czy dostępie do informacji, które mogą prowadzić do szkód zupełnie innego rodzaju. I właśnie z tego powodu ogólne OC firmy w praktyce nie jest tarczą na cyfrowe ryzyka.

Dlaczego naruszenie danych osobowych to zupełnie inne ryzyko?

Naruszenie danych osobowych nie wiąże się z typową, fizyczną szkodą, jaką zna klasyczne ubezpieczenie OC. Zamiast uszkodzonego dachu czy złamanej ręki mamy do czynienia z informacją, która trafia w niepowołane ręce. To jednak potrafi przełożyć się na bardzo realne straty.

Konsekwencje naruszenia danych osobowych obejmują między innymi:

• Kradzież tożsamości i wykorzystanie danych do zaciągania kredytów, pożyczek czy zawierania umów.
• Straty finansowe poszkodowanych osób w wyniku oszustw dokonanych na ich dane.
• Naruszenie prywatności i związane cierpienie psychiczne, którego skutki są trudne do skwantyfikowania, ale jak najbardziej realne.
• Utratę zaufania do firmy, a co za tym idzie spadek sprzedaży i zniszczenie reputacji budowanej latami.

Z punktu widzenia ubezpieczycieli takie szkody to często szkody niemajątkowe lub tzw. czyste straty finansowe, które nie wynikają bezpośrednio z konkretnego, fizycznego zdarzenia. Dlatego standardowe polisy OC są konstruowane tak, aby tego typu odpowiedzialność wykluczać.

Dodatkowo, przepisy o ochronie danych osobowych, w szczególności RODO, wprowadzają szczególny reżim odpowiedzialności. Wiele ogólnych polis OC wprost wskazuje, że roszczenia związane z naruszeniem RODO są z zakresu ochrony wyłączone. To nie jest niedopatrzenie – to świadoma decyzja konstrukcyjna produktu.

Jakie szkody obejmuje ogólne OC, a jakie są z niego wyłączone?

Aby lepiej zrozumieć, dlaczego ogólne OC firmy nie chroni przed roszczeniami za naruszenie danych osobowych, warto spojrzeć na typowe wyłączenia odpowiedzialności w takich polisach. To one pokazują granice ochrony i miejsca, w których pojawia się luka.

W większości standardowych polis znajdziesz wyłączenia dotyczące:

• Szkód wynikających z błędów zawodowych lub zaniedbań, które nie spowodowały fizycznej szkody na osobie lub mieniu. A naruszenie danych osobowych bardzo często wynika właśnie z błędu ludzkiego – kliknięcia w złośliwy link, wysłania danych do złego adresata czy zgubienia pendrive’a.
• Szkód powstałych w wyniku działania systemów informatycznych, wirusów, ataków hakerskich czy utraty danych, chyba że polisa ma bardzo specyficzne rozszerzenie. W typowym OC takie rozszerzenie jednak nie występuje.
• Kar administracyjnych i grzywien, w tym nakładanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych za naruszenie RODO. Ubezpieczenia co do zasady nie mają służyć pokrywaniu sankcji, ale zarządzaniu losowym ryzykiem.

Wyobraź sobie biuro rachunkowe, małą piekarnię lub sklep internetowy, który przetwarza bazy klientów z ich adresami, numerami PESEL, danymi bankowymi. Wystarczy jeden skuteczny atak hakerski albo niewłaściwa konfiguracja zabezpieczeń, aby dane te trafiły na zewnątrz.

Poszkodowani klienci mogą wystąpić z roszczeniami o odszkodowanie za straty finansowe lub zadośćuczynienie za naruszenie prywatności. Do tego dochodzi możliwość nałożenia przez UODO wysokiej kary administracyjnej. W takiej sytuacji ogólne OC firmy nie pokryje tych roszczeń – zarówno ze względu na charakter szkody, jak i wyraźne wyłączenia dotyczące naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych.

Przykłady sytuacji, w których OC „rozłoży ręce”

Aby zobaczyć różnicę jeszcze wyraźniej, warto porównać dwa rodzaje zdarzeń. Oba mogą zdarzyć się w tej samej firmie, ale tylko jedno z nich będzie objęte ogólnym OC działalności.

Przykład 1 – klasyczne ryzyko OC:

• Pracownik firmy usługowej podczas montażu instalacji wodnej uszkadza ścianę u klienta.
• Szkoda jest fizyczna, łatwo mierzalna i bezpośrednio związana z działaniem pracownika.
• Polisa OC pokrywa koszt naprawy, ewentualne dodatkowe prace oraz odszkodowanie.

Przykład 2 – naruszenie danych osobowych:

• Pracownik biura rachunkowego wysyła plik z danymi klientów do niewłaściwego adresata.
• Dochodzi do nieuprawnionego ujawnienia numerów PESEL, adresów i danych finansowych.
• Poszkodowani klienci domagają się odszkodowań, a organ nadzorczy wszczyna postępowanie.

W drugim przypadku nie mamy zniszczenia rzeczy ani uszczerbku na zdrowiu, lecz ujawnienie informacji, które mogą zostać wykorzystane do przestępstwa lub naruszenia prywatności. Dla standardowej polisy OC jest to obszar poza zakresem ochrony – nawet jeśli konsekwencje finansowe są znacznie poważniejsze niż w pierwszym scenariuszu.

Dlatego liczenie na to, że ogólne OC zadziała przy naruszeniu danych osobowych, to w praktyce budowanie fałszywego poczucia bezpieczeństwa. Aby naprawdę chronić firmę przed roszczeniami z tego tytułu, potrzebne jest dedykowane ubezpieczenie cybernetyczne.

Kiedy potrzebujesz specjalistycznej ochrony? Rola ubezpieczenia cyber

Skoro ogólne OC działalności ma tak wyraźne ograniczenia, naturalnie pojawia się pytanie: jak zabezpieczyć się przed roszczeniami za naruszenie danych osobowych? Odpowiedzią jest specjalistyczne ubezpieczenie cybernetyczne, tworzone właśnie z myślą o nowoczesnych zagrożeniach cyfrowych.

Polisa cybernetyczna nie jest uniwersalnym lekarstwem na wszystkie problemy, ale celowo koncentruje się na ryzykach związanych z danymi i systemami informatycznymi. W zależności od wariantu może obejmować między innymi:

• Koszty reakcji na incydent – wynagrodzenie ekspertów IT, prawników i specjalistów od PR, którzy pomogą ustalić przyczynę naruszenia, zatrzymać wyciek, zabezpieczyć dowody i odbudować zaufanie klientów.
• Koszty powiadamiania poszkodowanych – zgodnie z RODO, w wielu sytuacjach masz obowiązek poinformowania osób, których dane zostały naruszone. To generuje koszty komunikacji, infolinii czy dodatkowej obsługi klienta.
• Roszczenia osób trzecich – odszkodowania lub zadośćuczynienia dla klientów, kontrahentów czy innych poszkodowanych oraz pokrycie kosztów obrony prawnej w procesach sądowych.
• Koszty związane z postępowaniem przed organem nadzorczym – choć sama kara administracyjna nie jest pokrywana, polisa może finansować profesjonalną reprezentację przed UODO, co ma duże znaczenie dla jej ostatecznej wysokości.
• Utratę zysków z powodu przerwy w działalności – jeśli atak cybernetyczny sparaliżuje systemy, a działalność zostanie tymczasowo wstrzymana, ubezpieczenie cybernetyczne może pokryć utracone zyski i stałe koszty funkcjonowania.
• Koszty okupu (ransomware) – w niektórych wariantach możliwe jest objęcie ochroną wydatków związanych z żądaniami okupu za odblokowanie danych lub systemów.

Tego typu ubezpieczenie jest więc odpowiedzią na ryzyka, które z definicji nie mieszczą się w ramach ogólnego OC firmy. Dzięki temu przedsiębiorca może realnie ograniczyć finansowe skutki wycieku danych, ataku hakerskiego czy błędu pracownika prowadzącego do naruszenia RODO.

Czy Twoja firma jest „za mała” na cyberatak?

Wśród małych i średnich firm pokutuje przekonanie, że cyberataki dotyczą wyłącznie wielkich korporacji, banków czy globalnych platform internetowych. W praktyce to właśnie MŚP są często łatwiejszym i atrakcyjniejszym celem. Mają mniej zasobów na cyberbezpieczeństwo, słabsze procedury i z reguły brak dedykowanych specjalistów IT.

Dla przestępców liczą się przede wszystkim dwie rzeczy: łatwość ataku i wartość danych. Osiedlowy sklepik, butik, małe biuro architektoniczne czy niewielka kancelaria – każda z tych firm przetwarza dane osobowe klientów, choćby w postaci imion, nazwisk i adresów e-mail. To wystarczający powód, by znaleźć się na celowniku.

Konsekwencje incydentu dla małej firmy bywają znacznie dotkliwsze niż dla korporacji. Utrata zaufania kilkunastu kluczowych klientów może oznaczać utracone przychody, których nie da się szybko odrobić. Dodatkowo koszty związane z obsługą incydentu, możliwe roszczenia i postępowanie przed UODO mogą wyczerpać rezerwy finansowe i doprowadzić do poważnych kłopotów z płynnością.

Zamiast zakładać „mnie to nie spotka”, rozsądniej przyjąć założenie: „co zrobię, jeśli jednak mnie to spotka?” Nawet najlepsze zabezpieczenia techniczne nie dają stuprocentowej gwarancji. Możesz jednak znacząco ograniczyć skutki finansowe i organizacyjne dzięki właściwie dobranej ochronie ubezpieczeniowej.

Podsumowanie: klasyczne OC to za mało w cyfrowym świecie

Ogólne ubezpieczenie OC działalności gospodarczej to ważny element zarządzania ryzykiem w każdej firmie. Skutecznie chroni przed wieloma typowymi zagrożeniami – uszkodzeniem mienia klienta, wypadkiem z udziałem pracownika czy szkodą na osobie. Jednak jego zakres nie obejmuje roszczeń wynikających z naruszenia danych osobowych.

Próba oparcia ochrony przed wyciekiem danych wyłącznie na standardowym OC jest jak użycie parasola do obrony przed trzęsieniem ziemi – to dobre narzędzie, ale nie na ten rodzaj zagrożenia. Do ryzyk związanych z RODO, cyberatakami i wyciekiem informacji potrzebne jest dedykowane ubezpieczenie cybernetyczne, stworzone z myślą o cyfrowej rzeczywistości.

Jeśli chcesz realnie zadbać o bezpieczeństwo swojego biznesu, danych i klientów, warto proaktywnie przeanalizować obecną polisę OC i rozważyć jej uzupełnienie o ochronę cyber. Znacznie lepiej odkryć potencjalną lukę w spokojnych czasach, niż dowiedzieć się o niej po głośnym incydencie i pierwszych roszczeniach.